نشست . استقرار امارت حمدانيان در شام مقارن بود با اعتلاى عظيم دولت و اقبال بيزانسيان تحت فرمانروايى پرشور و پرنيروى امپراتوران مقدونى و بيشتر وقت و كوشش سيف الدوله مصروف دفاع از سرزمين‌هاى خود در مقابل يونانيان مىشد . پسرش سعد الدوله نتوانست جلو حملات متعدد بيزانسىها را به شام بگيرد و آن‌ها موقتا حلب و حمص را متصرف شدند ، هرچند آنها را به حمدانيان به عنوان خراجگزارانشان وانهادند . گذشته از اين ، خطر جديدى در جنوب شام با روى كار آمدن فاطميان و سياست‌هاى توسعه‌طلبانه آن‌ها پديد آمده بود . سرانجام پسر سعد الدوله ، يعنى سعيد الدوله احتمالا به تحريك سپهسالار پيشين سيف الدوله لؤلؤ كشته شد . لؤلؤ نخست به عنوان نايب السلطنهء دو پسر خردسال سعيد الدوله حكومت كرد ، اما بعدا قدرت را مستقلا به عنوان تابع فاطميان در دست گرفت ، پسر و جانشين خود وى مرتضى الدوله منصور ناچار به فرار شد و بقيه عمر را به عنوان پناهنده در بيزانس به سر آورد . حمدانيان به عنوان حاميان ادبيات عرب شهرت فراوانى كسب كردند و بالاتر از همه ، اين نام‌آورى به خاطر حمايت و تشويق سيف الدوله از شاعر معروف المتنبى بود . اين آخرين امير حمدانى در ميان معاصران به عنوان پيشواى جنگ مقدس ( جهاد ) عليه بيزانسيان شهرت فراوانى به دست آورده بود ، هرچند در اين جنگ‌ها همان اندازه موفق بود كه ناموفق بود . با اين‌همه ، با آن‌كه حمدانيان بر سرزمين‌هاى پررونق و آبادانى حكومت يافتند كه مراكز شهرى متعددى براى فعاليت‌هاى بازرگانى داشت ، اما آن‌ها هنوز تا حد زيادى خوى بدوى را كه آميخته‌اى از بىمسئوليتى و ويرانگرى بود ، حفظ كرده بودند . در نتيجه ، شام و جزيره از آتش جنگ‌هاى پياپى صدمهء بسيار ديدند و اين صدمات را استبداد و طماعى و يغماگرى آن‌ها ، چنان‌كه جغرافىدان و سياح مسلمان ابن حوقل نقل كرده است بزرگتر مىساخت . سال‌هاى آخر حكومت آنان سال‌هاى انحطاط و بىكفايتى بود . كتابشناسى - لين - پول ، 111 - 113 ؛ زامباور ، 133 - 134 ؛ البوم ، 21 . - دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوم ، « حمدانيان » ( م . كانارد ) . - M . Canard , Histoire de La dynastie des H'amdanides de jazira et de Syrie , I , Algiers 1951 . - رمر . ى . چ . بخازى ، سلسله حمدانيان بين النهرين و شمال شام 254 - 404 / 868 - 1014 ، ميكروفيلم دانشگاه ، ان اربر 1981 .